काठमाडौँ— संसद् भवनमा आगो लागेको दृश्यलाई लिएर उत्सव मनाएको भिडियो सार्वजनिक भएपछि विवादमा आएका अमनप्रताप अधिकारीकी छोरी अक्षता अधिकारीलाई सरकारले सांस्कृतिक निकायको प्राज्ञ सभा सदस्य बनाएको छ।

गत भदौ २३ र २४ गतेको जेनजी प्रदर्शनका क्रममा संसद् भवन जल्दा खुशीयाली मनाउँदै भिडियो बनाएका पूर्वफुटबल खेलाडी, कमेन्टेटर तथा विभिन्न रियालिटी शोका निर्देशक अमनप्रतापकी छोरी अक्षतालाई नेपाल संगीत तथा नाट्य प्रज्ञा प्रतिष्ठानको प्राज्ञ सभा सदस्यमा नियुक्त गरिएपछि सामाजिक सञ्जालमा प्रश्न उठेको छ।

संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयले तनहुँकी अक्षतालाई साउन २२ गते प्राज्ञ सभा सदस्य नियुक्त गरेको हो। नियुक्तिको सूचीमा उनको नाम १८औँ नम्बरमा राखिएको छ। अक्षताको नियुक्ति सार्वजनिक भएसँगै सामाजिक सञ्जालमा भने उनको योग्यता वा सांस्कृतिक क्षेत्रमा योगदानभन्दा नियुक्तिको पृष्ठभूमि र पारिवारिक सम्बन्ध बहसको केन्द्रमा आएको देखिन्छ।

विशेषगरी जेनजी प्रदर्शनका क्रममा संसद् भवनमा भएको आगजनीप्रति उनका पिता अमनप्रताप अधिकारीले देखाएको भनिएको प्रतिक्रियासँग छोरीको नियुक्तिलाई जोडेर प्रश्न उठाइएको छ। अमनप्रताप पूर्वफुटबल खेलाडी तथा कमेन्टेटरका रूपमा परिचित छन्। उनी विभिन्न रियालिटी शोको निर्देशनमा समेत संलग्न रहँदै आएका छन्।

भदौ २३ र २४ गतेको जेनजी प्रदर्शनका क्रममा संसद् भवनमा आगलागी भएपछि उनले खुशीयाली मनाउँदै बनाएको भिडियो सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक भएको थियो। त्यही भिडियो र त्यसपछिको राजनीतिक–सामाजिक वातावरणको सन्दर्भमा अहिले उनकी छोरी अक्षता प्राज्ञ सभा सदस्य बनेपछि नियुक्तिमाथि ‘नेपो’ अर्थात् पारिवारिक पहुँच वा सम्बन्धका आधारमा अवसर पाउने प्रवृत्तिको प्रश्न उठाइएको हो।

एक सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ताले व्यंग्य गर्दै लेखेका छन्, ‘संसद् भवन जलाएपछि अमनप्रताप अधिकारीको त्यो उत्सव। बोली सुन्दा अहिलेको सरकारले प्राज्ञमा उनैलाई नियुक्त गर्नुपर्ने। उनकी छोरीलाई नियुक्त गरियो रे। नेपोकिड्स त भन्न मिल्दैन क्यारे।’

अर्का प्रयोगकर्ताले नियुक्तिको राजनीतिक अर्थमाथि प्रश्न गर्दै आक्रोश व्यक्त गरेका छन्। उनले आफ्नै छोरीबुहारी, भाइभतिजा, दिदीबहिनी र दाजुभाइलाई अवसर दिनकै लागि किन आगो लगाइएको भन्ने आशयमा टिप्पणी गरेका छन्।

यसरी हेर्दा विवादको केन्द्रमा केवल अक्षताको नियुक्ति मात्र छैन। नियुक्ति प्रक्रिया कति पारदर्शी थियो, प्राज्ञ सभा सदस्यका लागि उनको योग्यता र योगदानलाई कुन आधारमा मूल्यांकन गरियो र नियुक्तिमा पारिवारिक वा राजनीतिक पहुँचको कुनै भूमिका थियो कि थिएन भन्ने प्रश्नसमेत उठेका छन्।

विशेषगरी सुशासन र पारदर्शितालाई राजनीतिक एजेन्डा बनाउँदै आएको वर्तमान सरकारकै पालामा यस्तो नियुक्ति भएपछि आलोचनाको स्वर थप चर्किएको हो। संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयको नेतृत्व गरिरहेका मन्त्री खड्गराज पौडेल स्वयं सुशासनको पक्षमा सार्वजनिक रूपमा जोड दिँदै आएका छन्। त्यसैले आलोचकहरूले सरकारको सुशासनको दाबी र नियुक्तिको शैलीबीचको सम्बन्धबारे प्रश्न उठाएका छन्।

तर उपलब्ध सामग्रीमा अक्षता अधिकारीको व्यक्तिगत योग्यता, सांगीतिक वा नाट्य क्षेत्रमा उनको योगदान, नियुक्तिका लागि अपनाइएको छनोट प्रक्रिया वा उनलाई प्राज्ञ सभा सदस्य बनाउनुको आधिकारिक कारणबारे मन्त्रालयको विस्तृत धारणा समावेश छैन। त्यस्तै, सामाजिक सञ्जालमा फैलिएको अमनप्रताप अधिकारीको भिडियोको पूर्ण सन्दर्भ वा त्यसमा उनको वास्तविक अभिप्रायबारे पनि यहाँ स्वतन्त्र पुष्टि भएको विवरण छैन।

त्यसैले अहिलेको विवादको मूल प्रश्न एउटैमा केन्द्रित छ—सार्वजनिक पदमा नियुक्ति गर्दा व्यक्तिको योग्यता र योगदान निर्णायक हो कि पारिवारिक पहिचान र पहुँच पनि अवसरको बाटो बन्न थालेको हो?

अक्षताको नियुक्तिले यही पुरानो बहसलाई फेरि सतहमा ल्याइदिएको छ। विशेषगरी जेनजी आन्दोलनपछि राज्यका निकायमा नयाँ अनुहार, नयाँ मूल्य र नयाँ राजनीतिक संस्कारको अपेक्षा गरिएको अवस्थामा भएको यो नियुक्तिले ‘नयाँ नेपाल’को दाबी गर्ने सरकार पुरानै पहुँच र सम्बन्धको संस्कारबाट कति टाढा पुग्यो? भन्ने प्रश्न उठाएको छ।