काठमाडौँ— भारतका शीर्ष राजनीतिक नेतृत्वसँग भेटवार्ता गरेको करिब तीन महिनापछि सत्तारुढ राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)का सभापति रवि लामिछाने उत्तरी छिमेकी चीन जाँदैछन्। चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको निमन्त्रणामा लामिछानेले भदौ ७ देखि १४ गतेसम्म आठ दिने चीन भ्रमण गर्ने तयारी गरेका छन्।

तर भारत भ्रमणमा प्रधानमन्त्रीदेखि गृहमन्त्री, विदेशमन्त्री र राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकारसम्मसँग भेटेका लामिछानेको चीन भ्रमणमा भने राष्ट्रपति तथा चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीका महासचिव सी चिनफिङसँग भेट हुने छैन।

लामिछानेको चीन भ्रमणबारे जानकार एक नेताका अनुसार भ्रमणको मिति तय भइसकेको छ। उनी पाँच सदस्यीय प्रतिनिधिमण्डलको नेतृत्व गर्दै चीन जानेछन्। प्रतिनिधिमण्डलमा उनकी पत्नी निकिता पौड्यालसमेत रहने बताइएको छ।

चीन भ्रमणको प्रारम्भिक कार्यतालिकामा राष्ट्रपति सीसँग भेटको कार्यक्रम नरहेको भ्रमणबारे जानकार एक अधिकारीले बताएका छन्। उनका अनुसार चिनियाँ प्रोटोकलअनुसार राष्ट्रपतिले सामान्यतः राष्ट्रप्रमुख वा सरकार प्रमुखसँग मात्र भेट गर्ने भएकाले लामिछानेसँग सीको भेट सम्भव नभएको हो।

लामिछानेको चीन भ्रमणको राजनीतिक महत्व भने सीसँगको भेटमा मात्र सीमित हुने देखिँदैन। बेइजिङमा उनले चिनियाँ उपराष्ट्रपति हान झेङ र विदेशमन्त्री वाङ यीसँग भेट गर्ने कार्यक्रम लगभग तय भएको बताइएको छ।

भ्रमणको पहिलो भेट भने चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको विदेश विभागका प्रमुख लिउ हाइसिङसँग हुने बताइएको छ। लामिछानेलाई चीन भ्रमणको निम्तो पनि लिउकै तर्फबाट आएको हो।

यसले भ्रमणलाई सरकारी तहको औपचारिक राजकीय भ्रमणभन्दा फरक राजनीतिक–दलीय सम्पर्कको स्वरूपमा अघि बढाइरहेको देखिन्छ। रास्वपा अहिले सत्तारुढ दल भएकाले पार्टी सभापतिको यस्तो भ्रमणमा हुने राजनीतिक भेटघाटलाई नेपाल–चीन सम्बन्धसँगै दुई देशका राजनीतिक दलबीचको सम्पर्क विस्तारका रूपमा पनि हेरिएको छ।

बेइजिङको राजनीतिक भेटघाटपछि लामिछाने नेतृत्वको टोली तिब्बत हुँदै कैलाश मानसरोवर जाने कार्यक्रमसमेत तय भएको छ। यसरी भ्रमणमा राजनीतिक भेटवार्ता र धार्मिक–सांस्कृतिक गन्तव्यलाई एउटै यात्रामा जोडिएको छ।

रास्वपाले सत्ता सम्हालेपछि लामिछानेको यो पहिलो चीन भ्रमण हुनेछ। यसअघि उनले भारतको सत्तारुढ भारतीय जनता पार्टी (भाजपा)को निमन्त्रणामा भारत भ्रमण गरिसकेका छन्।

गत जेठ १९ देखि २३ गतेसम्म भएको पाँचदिने भारत भ्रमणका क्रममा लामिछानेले भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी, गृहमन्त्री अमित शाह, विदेशमन्त्री एस जयशंकर तथा राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार अजित डोभालसँग भेटवार्ता गरेका थिए।

उनले भाजपा अध्यक्ष नितिन नवीनलगायत अन्य भारतीय नेताहरूसँग पनि छलफल गरेका थिए। भारत भ्रमणमा लामिछानेले सरकारको नेतृत्व तहदेखि सुरक्षा र विदेश नीतिसँग सम्बन्धित उच्च अधिकारीसम्म भेटवार्ता गरेका थिए। त्यसको केही समयपछि चीनको सत्तारुढ कम्युनिस्ट पार्टीको निमन्त्रणामा उत्तरी छिमेकी मुलुकको भ्रमण तय हुनुले रास्वपा नेतृत्वले दुवै छिमेकीसँग राजनीतिक सम्पर्क विस्तार गरिरहेको सन्देश दिनेछ।

लामिछानेको पछिल्लो विदेश भ्रमणलाई क्रमसँग हेर्दा एउटा राजनीतिक संयोग देखिन्छ—दक्षिणतर्फ भारतको सत्तारुढ दलको निम्तो, त्यसपछि उत्तरतर्फ चीनको सत्तारुढ कम्युनिस्ट पार्टीको निम्तो। भारत भ्रमणमा लामिछानेले भारतीय राज्यसत्ताका शीर्ष व्यक्तिहरूसँग प्रत्यक्ष संवाद गरेका थिए। चीन भ्रमणमा भने चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको विदेश विभागबाट आएको निमन्त्रणाले भ्रमणको सुरुवाती आधार बनाएको छ।

यद्यपि चीन भ्रमणको औपचारिक एजेन्डा, छलफलका विषय र भेटवार्तामा उठाइने मुद्दाबारे विस्तृत विवरण सार्वजनिक भएको छैन। उपलब्ध जानकारीअनुसार भ्रमणको मुख्य राजनीतिक भेट बेइजिङमा हुनेछ भने त्यसपछि टोली तिब्बततर्फ जानेछ।

रास्वपाले सत्ता सम्हालेपछिको छोटो अवधिमै सभापति लामिछानेले दुवै छिमेकी मुलुकको भ्रमण गर्न लागेका हुन्। त्यसैले भ्रमणलाई केवल पार्टीगत निमन्त्रणामा हुने विदेश यात्रा नभई सत्तारुढ दलका सभापतिको बढ्दो अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिक सम्पर्कका रूपमा पनि हेरिएको छ।

तर सीसँग भेट नहुने विषयले भ्रमणको कूटनीतिक तहबारे चासो भने बढाएको छ। चीनको प्रोटोकलका कारण भनिएको उक्त भेट नहुने भए पनि उपराष्ट्रपति हान झेङ, विदेशमन्त्री वाङ यी र चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको विदेश विभागका प्रमुख लिउ हाइसिङसँग हुने सम्भावित भेटवार्ताले लामिछानेको चीन भ्रमणलाई राजनीतिक रूपमा अर्थपूर्ण बनाउने देखिन्छ।

भ्रमण भदौ ७ देखि १४ गते अर्थात् अगस्ट २३ देखि ३० सम्म हुने तय भएको बताइएको छ। पाँच सदस्यीय टोलीसहित हुने यात्राको अन्तिम कार्यतालिका र भेटवार्ताको विवरण भने भ्रमण नजिकिँदै जाँदा थप स्पष्ट हुने देखिन्छ।

भारतमा मोदीदेखि डोभालसम्मको भेटपछि चीनमा सीबिनाको भ्रमण—रवि लामिछानेको विदेश यात्राको दोस्रो अध्याय अब बेइजिङ हुँदै कैलाश मानसरोवरतर्फ अघि बढ्दैछ।