राजविराज– सामाजिक सञ्जालमा एआई प्रविधिबाट तयार पारिएको तस्बिर प्रयोग गर्दै राजनीतिक सन्देश प्रवाह गर्ने प्रयासले नयाँ विवाद जन्माएको छ। पूर्वसचिव भीम उपाध्यायले फेसबुकमार्फत प्रमुख राजनीतिक व्यक्तित्वहरूलाई लक्षित गर्दै सार्वजनिक गरेको एक पोस्टपछि श्रम संस्कृति पार्टीका अध्यक्ष हर्क साम्पाङले कडा प्रतिवाद जनाएका छन्।

उपाध्यायको पोष्ट र हर्कको कमेण्टले सुकुम्बासी मुद्दा, राजनीतिक दृष्टिकोण र व्यक्तिगत आरोप–प्रत्यारोपलाई फेरि एकपटक तातो बहसको केन्द्रमा ल्याएको छ। उपाध्यायले सामाजिक सञ्जालमा नेपाली कांग्रेसका पूर्वसभापति शेरबहादुर देउवा, एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली, नेकपाका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ र हर्क साम्पाङको एआईबाट तयार पारिएको रुँदै गरेको तस्बिर सार्वजनिक गर्दै ‘मर्द नेताले यसरी काम गर्छ, नामर्दहरू यसरी रून्छन्’ भन्ने टिप्पणी गरेका थिए।

सो पोस्टमा ‘सुकुम्बासीको नाममा चल्ने राजनीति पसल बन्द भएपछि’ भन्ने सन्देशसमेत जोडिएको छ। जसलाई धेरैले सुकुम्बासी मुद्दालाई राजनीतिक लाभका लागि प्रयोग गरिएको आरोपको रूपमा बुझेका छन्। उक्त पोस्टको सन्दर्भमा प्रधानमन्त्री बालेन्द्र साहले सुकुम्बासी व्यवस्थापनका नाममा हटाउने कदम चालेको प्रसंग जोडिएको देखिन्छ।

तर, उक्त पोस्टपछि हर्क साम्पाङले कडा भाषामा प्रतिक्रिया जनाउँदै उपाध्यायमाथि नै नैतिक प्रश्न उठाएका छन्। उनले ‘तँलाई के थाहा छ गरीबको पीडा?’ भन्दै आक्रोश व्यक्त गरेका छन्। साम्पाङको प्रतिक्रियामा दुईवटा स्पष्ट सन्देश देखिन्छ—पहिलो, सुकुम्बासी समस्या जस्तो संवेदनशील विषयलाई विना योजना र विना समाधान कठोर ढंगले सम्बोधन गर्दा उत्पन्न हुने मानवीय पीडाको पक्ष, र दोस्रो, आलोचकको नैतिक विश्वसनीयतामाथि प्रश्न।

साम्पाङले आफ्नो प्रतिक्रियामा उपाध्यायलाई मेलम्ची खानेपानी आयोजनासँग जोडिएको भ्रष्टाचार प्रकरणतर्फ संकेत गर्दै व्यक्तिगत रूपमा समेत आक्रमण गरेका छन्। उनले सार्वजनिक रूपमा भ्रष्टाचार आरोप खेपेका व्यक्तिले नैतिकताको पाठ पढाउन नमिल्ने संकेत गरेका छन्। जसले विवादलाई केवल नीतिगत बहसमा सीमित नराखी व्यक्तिगत आरोप–प्रत्यारोपतर्फ धकेलेको छ।

यस घटनाले सुकुम्बासी मुद्दा जस्तो संवेदनशील सामाजिक विषयलाई राजनीतिक भाष्य र डिजिटल प्रविधिको माध्यमबाट कसरी प्रस्तुत गरिँदैछ भन्ने प्रश्न पनि उठाएको छ। एआईबाट निर्मित तस्बिर प्रयोग गरेर व्यक्तिको भावनात्मक छवि निर्माण गर्नु, त्यसलाई राजनीतिक सन्देशसँग जोड्नु र त्यसबाट सार्वजनिक धारणा प्रभावित पार्ने प्रयास गर्नु नैतिक र व्यावसायिक रूपमा कति उचित हो भन्ने बहससमेत चर्किएको छ।

एकातर्फ सुकुम्बासी समस्या समाधानको नाममा भइरहेका सरकारी कदमहरूको समर्थन र विरोधबीच ध्रुवीकरण बढ्दो छ भने अर्कोतर्फ सामाजिक सञ्जालमार्फत हुने यस्ता प्रस्तुतीकरणले बहसलाई तथ्यभन्दा बढी भावनात्मक र व्यक्तिगत बनाउने जोखिम देखिएको छ। साम्पाङ र उपाध्यायबीचको यो विवादले राजनीतिक विमर्शको स्तर, प्रयोग गरिने भाषा र प्रविधिको प्रयोगबारे गम्भीर प्रश्न उठाएको छ, जसको प्रभाव आगामी दिनमा अझै व्यापक हुने संकेत देखिन्छ।