काठमाडौँ— संयुक्त राज्य अमेरिकाले भेनेजुएलामा भयानक सैन्य हस्तक्षेप गरी राष्ट्रपति निकोलस मादुरो र उनकी पत्नीलाई नियन्त्रणमा लिएको दाबी अमेरिकी पूर्व राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले गरेका छन्।

ट्रम्पले सामाजिक सञ्जाल “ट्रुथ सोशल” मार्फत बताए अनुसार अमेरिकाले भेनेजुएलाको नेता र उनका वरिपरिका संरचनामा ठुलो हमला सफलतापूर्वक सञ्चालन गरी दम्पतीलाई पक्राउ गरी देशबाट बाहिर निकालेको छ।

यो घटनाले अमेरिकाले लामो समयदेखि अपनाएको परोक्ष राजनीतिक दबाब र आर्थिक प्रतिबन्धको रणनीति भन्दा फरक, प्रत्यक्ष सैन्य हस्तक्षेपको संकेत दिन्छ। सन् १९८९ मा पानामामा म्यानुएल नोरिएगालाई पदच्युत गर्न अमेरिकाले गरेको सैन्य आक्रमणपछि यो पहिलो पटक अमेरिकाले लाटिन अमेरिकी भूभागमा त्यस्तो ठूलो हस्तक्षेप गरेको छ।

भेनेजुएलाको राजधानी काराकास र अन्य प्रमुख सैन्य स्थलमा शनिवार बिहान विस्फोटका आवाज र धुवाँ उठेको प्रत्यक्षदर्शीहरूले बताएका छन्। मादुरो नेतृत्वको सरकारले अमेरिकाको आक्रमणलाई पूर्ण रूपमा निन्दा गर्दै राष्ट्रिय आपतकाल घोषणा गरेको छ। सरकारी अधिकारीहरूले भनेका छन्–अमेरिकी सेना देशको संवैधानिक शासन व्यवस्थालाई ध्वस्त पार्ने खतरामा छ।

ट्रम्पले यसलाई भेनेजुएलाको नार्को–राज्य व्यवस्थापन, चुनावमा व्यापक धाँधली, र राष्ट्रपति मादुरोको प्रशासनद्वारा तेल भण्डारमा अमेरिकी नियन्त्रणको प्रयास विरुद्धको प्रतिक्रिया भनेका छन्। भेनेजुएलामा सन् २०१३ मा ह्युगो चाभेजको उत्तराधिकारीको रूपमा सत्तामा आएको मादुरो नेतृत्वको सरकारले लामो समयदेखि वासिङ्टनमाथि देशको प्राकृतिक स्रोतमा आफ्नो पहुँच बढाउने उद्देश्य राखेको आरोप लगाउँदै आएको छ।

यस घटनाले क्षेत्रीय सुरक्षा र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा नयाँ संकट सिर्जना गरेको छ। अमेरिका–भेनेजुएला सम्बन्धमा विगत दशकभरको तनाव र प्रतिबन्धहरूको पृष्ठभूमिमा यो प्रत्यक्ष सैन्य आक्रमणले विश्वलाई थप अस्थिरताको चेतावनी दिएको छ।

भेनेजुएलाका नागरिकहरू राजधानी काराकासमा आक्रमण र विस्फोटको आवाजले त्रसित छन्, र राजधानीमा सुरक्षाकर्मीहरूको व्यापक परिचालन देखिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले पनि घटनाको सत्यता र यसको वैधतालाई लिएर प्रश्न उठाउन थालेका छन्।

यस प्रत्यक्ष सैन्य हस्तक्षेपले अमेरिका र लाटिन अमेरिकी राष्ट्रहरूबीचको परम्परागत शक्ति सन्तुलनलाई चुनौती दिएको छ। विशेषगरी तेल र प्राकृतिक स्रोतमा अमेरिकी प्रभाव विस्तार गर्ने प्रयासका रूपमा यसलाई मूल्याङ्कन गरिएको छ, जसले भविष्यमा क्षेत्रीय भू–राजनीतिक संरचनामा गम्भीर प्रभाव पार्ने सम्भावना देखिन्छ।