जनकपुर — प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनअन्तर्गत धनुषा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर १ मा मतगणना सुरु हुनुअघि नै गम्भीर कानुनी र प्राविधिक विवाद उत्पन्न भएको छ। विवादको केन्द्रमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को चुनाव चिह्न ‘घण्टी’मा खसेका मत परेका छन्, जसका कारण शुक्रबार रातिदेखि मतगणना प्रक्रिया अवरुद्ध बनेको छ।

मतगणना प्रारम्भ गर्ने तयारी भइरहेका बेला रास्वपाको चुनाव चिह्नमा खसेका मतलाई सदर मान्ने कि बदर गर्ने भन्ने विषयमा स्पष्ट कानुनी मार्गदर्शन नहुँदा मुख्य निर्वाचन अधिकृतको कार्यालयले प्रक्रिया अघि बढाउन नसकेको हो। यही अनिश्चितताले धनुषा–१ को मतगणना अन्य स्थानभन्दा फरक र जटिल अवस्थातर्फ धकेलिएको छ।

यो विवादको पृष्ठभूमि केही दिनअघिको निर्णयसँग जोडिएको छ। धनुषा–१ मा रास्वपाका उम्मेदवार किशोरी साह कमलको उम्मेदवारी निर्वाचन आयोगले गत फागुन १८ गते खारेज गरिदिएको थियो। उम्मेदवारी खारेजीको निर्णयविरुद्ध साहले सर्वोच्च अदालतमा रिट निवेदन दायर गरेका छन्, तर अदालतबाट अहिलेसम्म अन्तिम आदेश आइसकेको छैन।

यसैबीच निर्वाचन प्रक्रिया अगाडि बढिसकेको र मतपत्र छापिइसकेको हुँदा ‘घण्टी’ चुनाव चिह्न मतपत्रमा यथावत् रहेको छ। फलस्वरूप मतदानका क्रममा सो चिह्नमा पनि मत खसेका छन्। अब यही मतको वैधानिकता मुख्य प्रश्न बनेको छ। उम्मेदवारको मनोनयन खारेज भइसकेको अवस्थामा त्यही चिह्नमा खसेका मतलाई कानुनी रूपमा कसरी व्यवहार गर्ने भन्ने विषय स्पष्ट नहुँदा स्थानीय निर्वाचन प्रशासनले स्वतन्त्र निर्णय लिन नसकेको हो।

यही कारण मुख्य निर्वाचन अधिकृतको कार्यालयले निर्वाचन आयोगसँग औपचारिक रूपमा निर्देशन मागेको छ। धनुषा–१ का मुख्य निर्वाचन अधिकृत मनोज बरालका अनुसार शुक्रबार राति नै आयोगलाई पत्राचार गरेर सो विषयमा स्पष्ट निर्देशन मागिएको छ। उनले भने, उम्मेदवारको मनोनयन खारेज गरिएको अवस्था भए पनि मतपत्रमा चुनाव चिह्न रहेको कारण मत खसेको छ, त्यसैले सो मतलाई सदर मान्ने कि बदर गर्ने भन्ने विषयमा आयोगको आधिकारिक निर्देशन आवश्यक परेको हो।

आयोगबाट प्राप्त हुने निर्णयअनुसार मात्र मतगणना प्रक्रिया अगाडि बढाइने उनले स्पष्ट पारे। बरालका अनुसार आयोगबाट निर्देशन आउने अपेक्षासहित बिहान १० बजेसम्म पर्खने निर्णय गरिएको छ। आयोगको स्पष्ट निर्देशन प्राप्त भएपछि मात्रै मतगणना सुरु गर्ने तयारी रहेको उनले बताए।

यसबीच धनुषा–१ मा राजनीतिक दलका प्रतिनिधि, उम्मेदवारका समर्थक तथा स्थानीय प्रशासनबीच चासो र प्रतीक्षा बढ्दै गएको छ। निर्वाचन प्रक्रियामा उम्मेदवारको मनोनयन खारेज भइसकेपछि पनि मतपत्रमा चुनाव चिह्न रहिरहनु र त्यसमा मत खस्नुले कानुनी जटिलता निम्त्याएको यो घटना चुनाव व्यवस्थापनकै दृष्टिले पनि असामान्य मानिएको छ।

आयोगले ‘घण्टी’ चिह्नमा खसेका मतलाई सदर गर्ने कि बदर गर्ने भन्ने निर्णयले धनुषा–१ को चुनावी परिणाम मात्र होइन, सम्पूर्ण निर्वाचन प्रक्रियामै महत्वपूर्ण नजीर स्थापित गर्न सक्ने देखिन्छ। त्यसैले आयोगको निर्णयलाई यहाँका राजनीतिक दल, उम्मेदवार र मतदाताले अत्यन्त चासोका साथ पर्खिरहेका छन्।