ललितपुर— हातखुट्टा बाँधिएको र मुखमा कपडा कोचिएको अवस्थामा इन्जिनियर देवकुमारको शव फेला परेको एक वर्ष पुग्न लाग्दा पनि हत्या प्रकरणको गाँठो खुलेको छैन। प्रहरीले हत्यामा संलग्न व्यक्तिको पहिचान भइसकेको र आफूहरू आरोपीको नजिक पुगेको दाबी गर्दै आएको छ। तर, अहिलेसम्म शंकास्पद व्यक्तिहरू पक्राउ परेका छैनन्। हत्या किन र कसले गरेको हो भन्ने प्रश्न पनि अनुत्तरित छ।

गत वर्ष कात्तिक १९ गते ललितपुर महानगरपालिका–२४ धापाखेलस्थित निर्माणाधीन कोलोनीमा देवकुमारको शव फेला परेको थियो। ४६ वर्षीय देवकुमार भारतीय नागरिक थिए। उनी कोलोनीको डिजाइन तथा निर्माणसम्बन्धी कामका लागि नेपाल आएका थिए। उनको हातखुट्टा बाँधिएको र मुखमा कपडा कोचिएको अवस्थामा शव भेटिएको थियो। प्रहरीले घटनालाई हत्याका रूपमा अनुसन्धान अघि बढाएको थियो।

घटनाको अनुसन्धान जिल्ला प्रहरी परिसर ललितपुर र काठमाडौं उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयले गरिरहेका छन्। तर, घटनास्थलमा शंकास्पद गतिविधि देखिएको सीसीटीभी फुटेज, केही व्यक्तिमाथिको आशंका र प्रहरीले आरोपी पहिचान गरिसकेको दाबी सार्वजनिक हुँदासमेत अनुसन्धानले अहिलेसम्म पक्राउ र अभियोजनको चरण समातेको छैन।

काठमाडौं उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयका प्रमुख एसएसपी सन्तोष खड्काले हत्यामा संलग्न व्यक्तिको पहिचान भइसकेको दाबी गरेका छन्। ‘हत्यामा संलग्न व्यक्तिको पहिचान भइसकेको छ, हामी हत्या आरोपीको नजिक पुगिसकेका छौँ। किन हत्या गरियो भन्ने कुरा पक्राउ गरेर बयान लिएपछि मात्रै थाहा हुन्छ।’–उनले भने।

प्रहरीको यो भनाइले अनुसन्धानमा केही प्रगति भएको संकेत गर्छ। तर, आरोपी पहिचान भइसकेको भनिए पनि उनीहरू किन पक्राउ पर्न सकेका छैनन् भन्ने प्रश्न यथावत् छ। अनुसन्धानको संवेदनशीलताका कारण प्रहरीले सबै विवरण सार्वजनिक नगरेको हुन सक्छ। तथापि, घटनाको एक वर्ष पुग्न लाग्दा पनि पक्राउ, हत्याको कारण र घटनाक्रमबारे ठोस निष्कर्ष सार्वजनिक नहुनुले अनुसन्धानको प्रगतिमाथि प्रश्न उठाएको छ।

आरोपीको पहिचान भइसकेको दाबीपछि अब अनुसन्धानको वास्तविक प्रगति पक्राउ र प्रमाणका आधारमा देखिनुपर्ने हो। अनुसन्धानका क्रममा कोलोनीमा जडान गरिएको सीसीटीभी फुटेज पनि महत्वपूर्ण सुराकका रूपमा हेरिएको छ। फुटेजमा दिउँसो २ बजेर ७ मिनेटमा दुई जना शंकास्पद व्यक्ति देवकुमारको कोठामा प्रवेश गरेको र २ बजेर ४८ मिनेटमा बाहिरिएको देखिएको बताइएको छ। अर्थात्, उनीहरू करिब ४१ मिनेट कोठाभित्र बसेका थिए।

प्रहरीले उक्त अवधिमा कोलोनीमा काम गर्ने अन्य मजदुरहरू अनुपस्थित रहेको अवस्थालाई पनि अनुसन्धानको दायरामा राखेको छ। तर, सीसीटीभीमा देखिएका व्यक्तिहरू नै हत्यामा संलग्न हुन् वा उनीहरूको प्रवेश र हत्याबीच प्रत्यक्ष सम्बन्ध छ भन्ने कुरा अनुसन्धानबाट पुष्टि हुन बाँकी छ।

फुटेजमा देखिएका व्यक्तिको पहिचान, उनीहरू कोठामा जानुको उद्देश्य, बाहिरिएपछिको गतिविधि र देवकुमारको मृत्युसँग उनीहरूको सम्बन्धबारे प्रहरीले सार्वजनिक रूपमा विस्तृत जानकारी दिएको छैन। हत्याको समय, घटनास्थलमा कसको पहुँच थियो र शव भेटिनुअघि के भएको थियो भन्ने प्रश्नको उत्तर यिनै विवरणमा निर्भर हुन सक्छ।

देवकुमारले कोलोनीको कामका लागि राखेका सर्लाहीका राजेश पासवान र ललन पासवानमाथि पनि आशंका गरिएको छ। उनीहरू घटनापछि तत्कालै फरार भएको र भारत गएको हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ। तर, उनीहरू नै हत्यामा संलग्न भएको पुष्टि भएको छैन। फरार भएको भनिएका व्यक्तिको अवस्थाबारे पनि आधिकारिक रूपमा विस्तृत विवरण सार्वजनिक भएको छैन।

अनुसन्धानसँग जोडिएको अर्को पक्षमा एक शंकास्पद व्यक्तिकी पत्नी र देवकुमारबीच मोबाइल सम्पर्क रहेको विवरण पनि आएको छ। तर, उनीहरूबीच कस्तो सम्बन्ध वा कुराकानी थियो र त्यसको हत्यासँग कुनै सम्बन्ध छ कि छैन भन्ने कुरा खुलेको छैन।

मोबाइल सम्पर्क हुनु मात्रै अपराधमा संलग्नताको प्रमाण होइन। त्यस्तै, घटनापछि कसैले ठाउँ छाड्नु वा सम्पर्कविहीन हुनु पनि हत्यामा संलग्न भएको स्वतः प्रमाणित आधार बन्न सक्दैन। यी विवरणको पुष्टि कल डिटेल, अन्य डिजिटल प्रमाण, साक्षीको बयान र घटनास्थलबाट संकलित प्रमाणको समग्र विश्लेषणबाट हुनुपर्ने हुन्छ।

प्रहरीले देवकुमारको हत्या आर्थिक लेनदेनभन्दा व्यक्तिगत रिसइबीका कारण भएको हुन सक्ने आशंका गरेको बताइएको छ। तर, हत्याको कारणबारे अहिलेसम्म ठोस निष्कर्ष सार्वजनिक भएको छैन। व्यक्तिगत विवाद, कामसम्बन्धी असमझदारी वा अन्य कुनै कारण थियो भन्ने कुरा आरोपी पक्राउ परेपछि बयान र उपलब्ध प्रमाणका आधारमा मात्रै यकिन हुन सक्छ।

देवकुमार लामो समय सीजी ग्रुपमा काम गरेका व्यक्ति थिए। उनी परिवारसहित ललितपुरको हात्तीवनमा बस्दै आएका थिए। कोलोनीको डिजाइन तथा निर्माणसम्बन्धी कामका लागि नेपाल आएका उनको हत्या निर्माणस्थलमै भएको घटनाले उनीसँग काम गर्ने व्यक्ति, निर्माणस्थलमा आउजाउ गर्नेहरू र घटनाअघि–पछि भएका गतिविधिको अनुसन्धानलाई महत्वपूर्ण बनाएको छ।

तर, सार्वजनिक भएका आशंका र अपुष्ट विवरणका आधारमा कसैलाई हत्यारा ठहर गर्न मिल्दैन। अनुसन्धानले प्रत्येक शंकास्पद व्यक्तिको भूमिकालाई प्रमाणका आधारमा पुष्टि गर्नुपर्ने हुन्छ। देवकुमारको शव भेटिएको घटनाको एक वर्ष पुग्न लाग्दा अनुसन्धानमा संलग्न निकायले आरोपी पहिचान भइसकेको दाबी गरिरहेका छन्। सीसीटीभीमा शंकास्पद व्यक्तिहरू देखिएको विवरण छ। केही व्यक्तिमाथि आशंका गरिएको छ। सम्भावित व्यक्तिगत रिसइबीको कोणबाट पनि अनुसन्धान भइरहेको बताइएको छ। तर, यी सबै विवरण हुँदाहुँदै पनि घटनाको निर्णायक परिणाम सार्वजनिक भएको छैन।

यस प्रकरणमा प्रहरीसँग जवाफ मागिने प्रश्न अब केवल ‘आरोपीको नजिक पुगियो कि पुगिएन’ भन्ने होइन। आरोपी पहिचान भइसकेको हो भने उनीहरूलाई पक्राउ गर्न के बाधा छ? सीसीटीभीमा देखिएका व्यक्तिको पहिचान र भूमिकाबारे के निष्कर्ष निस्कियो? घटनामा प्रयोग भएका सम्भावित प्रमाण के छन? हत्या किन भयो भन्ने पत्ता लगाउन अनुसन्धान कहाँ पुगेको छ?

यी प्रश्नको जवाफ सार्वजनिक नगरी ‘आरोपीको नजिक पुगिसक्यौँ’ भन्ने एउटै आश्वासन दोहोरिँदा अनुसन्धानको वास्तविक प्रगति मापन गर्न कठिन हुन्छ। प्रहरी अनुसन्धानका सबै विवरण सार्वजनिक गर्न नमिल्ने अवस्था हुन सक्छ, तर पीडित परिवार र सार्वजनिक चासोको यो घटनामा सम्भव भएसम्मको तथ्यगत प्रगति जानकारी गराउनु आवश्यक छ।

हातखुट्टा बाँधिएको र मुखमा कपडा कोचिएको अवस्थामा इन्जिनियरको शव भेटिएको गम्भीर घटनामा एक वर्षसम्म आरोपी पक्राउ नपर्नु र हत्याको कारणसमेत सार्वजनिक नहुनुले अनुसन्धानको प्रभावकारितामाथि प्रश्न उठाएको छ। अब प्रहरीको दाबीलाई परिणाममा बदल्ने चुनौती छ—आरोपी पक्राउ, प्रमाणको पुष्टि र हत्याको कारणबारे तथ्यमा आधारित निष्कर्ष।