सप्तरीमा जंगली हात्तीको आतंक, एक वृद्धको ज्यान गएपछि वन कार्यालयले उडायो ड्रोन !

राजविराज– जंगली हात्तीको आक्रमणबाट मानवीय क्षति हुन थालेपछि सप्तरीमा हात्तीको गतिविधि निगरानी गर्न ड्रोन क्यामरा परिचालन गरिएको छ। वन क्षेत्रबाट गाउँबस्ती र खेतीयोग्य जमिनमा हात्ती पस्ने क्रम बढ्दै जाँदा स्थानीयको ज्यान र सम्पत्तिमाथि जोखिम बढेपछि डिभिजन वन कार्यालय सप्तरीले प्रविधिको सहायताबाट निगरानी र सचेतना अभियान तीव्र बनाएको हो।

जिल्लाको सुरुङ्गा, खडक र शम्भुनाथ नगरपालिकाअन्तर्गतका वन क्षेत्रमा जंगली हात्तीको चहलपहल बढेपछि ड्रोन क्यामराको सहायताले हात्तीको अवस्थिति, आवतजावत र गतिविधि निगरानी गर्न थालिएको डिभिजन वन कार्यालयले जनाएको छ।

पछिल्लो समय रातिको समयमा वन क्षेत्रबाट निस्किएका हात्ती गाउँबस्ती र खेतबारीमा प्रवेश गर्ने क्रम बढेको छ। हात्तीको आवतजावतले किसान, सर्वसाधारण र स्थानीय बासिन्दाको सुरक्षामा चुनौती थपेको छ। सम्भावित आक्रमणको डरले प्रभावित क्षेत्रका बासिन्दा त्रसित छन्।

गत साता सुरुङ्गा नगरपालिका–४ विरनगरमा जंगली हात्तीको आक्रमणबाट ७२ वर्षीय गोपी चौधरीको मृत्यु भएपछि वन कार्यालयले जोखिम न्यूनीकरणका लागि निगरानी र सतर्कता बढाएको हो। मानवीय क्षति भएपछि हात्तीको गतिविधि पहिचान गर्न ड्रोन परिचालन गरिएको छ।

डिभिजन वन कार्यालय सप्तरीका प्रमुख मनोज ठाकुरका अनुसार वन्यजन्तुको प्राकृतिक बासस्थान अतिक्रमण, जैविक मार्ग (करिडोर) अवरुद्ध हुनु र वन क्षेत्रभित्र घरटहरा निर्माण हुनुले मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्व बढाइरहेको छ। हात्तीको परम्परागत आवतजावत र बासस्थानमा मानवीय हस्तक्षेप बढ्दा उनीहरूको गतिविधि प्रभावित भएको उनको भनाइ छ।

त्यस्तै, कोसी संरक्षण केन्द्र पश्चिम कुशाहाका प्रमुख वीरेन्द्र गौतमले हात्तीको बासस्थान, चरिचरण क्षेत्र र परम्परागत आवतजावत गर्ने मार्गमा मानवीय अतिक्रमण तथा अवरोध बढ्दा हात्ती आहार र आवतजावतको खोजीमा बस्ती पस्ने गरेको बताए।

हात्तीका परम्परागत मार्ग अवरुद्ध हुँदा उनीहरू वन क्षेत्रबाट बाहिर निस्किएर गाउँबस्ती र खेतीयोग्य जमिनमा पुग्ने जोखिम बढेको वन्यजन्तु संरक्षणकर्मीहरूको भनाइ छ। यसले एकातिर स्थानीयको जनधनमा क्षति पुर्‍याउने खतरा बढाएको छ भने अर्कोतिर वन्यजन्तुको प्राकृतिक आवागमनसमेत प्रभावित बनाएको छ।

रातिको समयमा उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह
डिभिजन वन कार्यालयले हात्ती प्रभावित क्षेत्रका बासिन्दालाई विशेषगरी रातिको समयमा उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ। गाउँबस्तीमा हात्ती प्रवेश गरेको देखिएमा नजिक जाने, जिस्क्याउने वा लखेट्ने प्रयास नगर्न र तत्काल प्रहरी कार्यालय वा वन कार्यालयलाई खबर गर्न अनुरोध गरिएको छ।

हात्तीको गतिविधि देखिएका क्षेत्रमा अनावश्यक आवतजावत नगर्न तथा बालबालिका र वृद्धवृद्धाको सुरक्षामा विशेष ध्यान दिनसमेत आवश्यक रहेको छ। हात्तीको नजिक पुगेर फोटो वा भिडियो खिच्ने प्रयास गर्दा थप जोखिम निम्तिन सक्ने भएकाले त्यसबाट टाढा रहनुपर्ने हुन्छ।

ड्रोन परिचालनले वन क्षेत्रमा हात्तीको अवस्थिति र आवतजावत पहिचान गर्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। तर निगरानी मात्रै पर्याप्त हुने छैन। हात्ती गाउँबस्तीमा प्रवेश गर्नुअघि जोखिमको सूचना स्थानीयसम्म पुर्‍याउने, वन र प्रहरी कार्यालयबीच तत्काल समन्वय गर्ने तथा प्रभावित बस्तीमा सुरक्षाका प्रभावकारी उपाय लागू गर्नुपर्ने चुनौती पनि उत्तिकै छ।

मानवीय क्षति रोक्ने चुनौती
सप्तरीमा हात्तीको गतिविधि बढ्दै जानु र त्यसबाट मानवीय क्षतिसमेत हुनुले मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्वको समस्या गम्भीर बन्दै गएको देखाएको छ। वन्यजन्तुको बासस्थान र जैविक मार्ग संरक्षण नगरी दीर्घकालीन समाधान सम्भव नहुने वन अधिकारीहरूको भनाइ छ।

ड्रोन निगरानीले हात्तीको गतिविधि पहिचान गर्न मद्दत गरे पनि त्यसको सूचना स्थानीयसम्म समयमै पुर्‍याउने र जोखिममा परेका बस्तीलाई सुरक्षित राख्ने व्यवस्था प्रभावकारी हुन आवश्यक छ। गोपी चौधरीको मृत्युपछि सुरु गरिएको निगरानीले आगामी दिनमा थप मानवीय क्षति रोक्न कति सहयोग गर्छ भन्ने प्रश्न अब वन कार्यालय र सम्बन्धित निकायको कार्यान्वयनमा निर्भर रहनेछ।


प्रतिक्रिया

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

लोकप्रिय

ताजा अपडेट