राजविराज– सप्तरीको राजविराजमा अस्पतालको गेटबाहिर बबिता पासवान सुत्केरी भएको घटना सेलाउन नपाउँदै सुनसरीमा पनि प्रसूति व्यथाले छटपटाइरहेकी महिलालाई अस्पतालले भर्ना नलिएको आरोप लागेको छ। इनरुवा अस्पतालबाट विराटनगरतर्फ लैजाँदै गर्दा लालु सदाले एम्बुलेन्सभित्रै बच्चा जन्माएकी छिन्।

दुई जिल्लाका घटनाले सरकारी अस्पतालको प्रसूति सेवा र जवाफदेहितामाथि प्रश्न उठाएका छन्। सरकारी अस्पतालमा सुरक्षित प्रसूतिको आशा बोकेर पुगेका महिलाले अस्पतालबाहिर वा एम्बुलेन्सभित्र बच्चा जन्माउनुपर्ने अवस्था किन आइरहेको छ? पछिल्लो पटक सुनसरीको कोसी गाउँपालिका–३ की लालु सदाले इनरुवा अस्पतालमा भर्ना र उपचार नपाएको परिवारको आरोप छ।

प्रसव पीडाले छटपटाइरहेकी उनलाई अस्पतालले भर्ना लिन नमानेपछि आफन्तले विराटनगरतर्फ लगेका थिए। तर कोसी अस्पताल नपुग्दै एम्बुलेन्सभित्रै उनले शिशुलाई जन्म दिइन्। असोज २१ गते राति भएको यो घटनाले सरकारी स्वास्थ्य संस्थामा प्रसूति सेवा सञ्चालन हुनु र आवश्यक परेको बेला महिलाले सुरक्षित सेवा पाउनुबीचको अन्तरलाई फेरि उजागर गरेको छ।

परिवारका अनुसार लालुलाई प्रसव पीडा सुरु भएपछि उपचारका लागि इनरुवा अस्पताल पु¥याइएको थियो। तर अस्पताल प्रशासन र ड्युटीमा रहेका स्वास्थ्यकर्मीले कागजात नपुगेको भन्दै भर्ना लिन नमानेको उनीहरूको आरोप छ। प्रसव पीडाले छटपटाइरहेकी महिलाको तत्काल जाँचसमेत नगरी उच्च जोखिमको केस भन्दै अन्यत्र पठाउन खोजिएको परिवारको दाबी छ।

अस्पतालमा उपचार प्रक्रिया अघि नबढेपछि आफन्तले उनलाई एम्बुलेन्समा राखेर विराटनगरतर्फ लगे। तर गन्तव्य अस्पताल पुग्नुअघि नै लालुले एम्बुलेन्सभित्र बच्चा जन्माइन्। घटनासँग सम्बन्धित भिडियो र विवरण सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक भएपछि यो विषय बाहिर आएको हो।

इनरुवा अस्पताल स्रोतले भने लालुको शरीरमा हेमोग्लोबिनको मात्रा कम भएकाले र सम्भावित जटिलतालाई ध्यानमा राखेर नवजात शिशुको सघन उपचार सुविधा भएको अस्पतालमा रेफर गरिएको दाबी गरेको छ। अस्पतालले किन र कुन चिकित्सकीय आधारमा रेफर गरेको थियो भन्ने विषयमा स्पष्ट विवरण सार्वजनिक हुन बाँकी छ।

अस्पतालका मेडिकल सुपरिटेन्डेन्ट डा. सन्तोषप्रसाद साहसँग प्रतिक्रिया लिन पटक–पटक सम्पर्क गर्ने प्रयास गर्दा पनि उनी सम्पर्कमा आएका छैनन्। त्यसैले लालुको प्रारम्भिक जाँच भएको थियो कि थिएन, भर्ना नलिनुको वास्तविक कारण के थियो र रेफर गर्दा सुरक्षित स्थानान्तरणका लागि के व्यवस्था गरिएको थियो भन्ने प्रश्नको जवाफ आउन बाँकी छ।

इनरुवाको यो घटना सप्तरीको बबिता पासवान प्रकरणसँग तुलना भइरहेको छ। गत भदौमा राजविराजस्थित गजेन्द्रनारायण सिंह अस्पताल पुगेकी बबिताले अस्पतालको गेटनजिकै सडकपेटीमा बच्चा जन्माएकी थिइन्। परिवारका अनुसार उनीहरूसँग तत्काल आवश्यक परीक्षणका लागि पर्याप्त रकम थिएन। परीक्षण खर्च जुटाउन परिवारका सदस्य बाहिरिएका बेला बबिताको प्रसव पीडा बढ्यो र अन्ततः अस्पताल परिसरबाहिरै उनले शिशुलाई जन्म दिइन्।

त्यतिबेला अस्पतालले परीक्षणका लागि पठाएपछि बबिता आफैं बाहिरिएको दाबी गरेको थियो भने परिवारले आवश्यक उपचार र सहयोग नपाएको आरोप लगाएको थियो। घटनाको भिडियो सार्वजनिक भएपछि अस्पतालको सेवा, स्वास्थ्यकर्मीको जिम्मेवारी र आमा सुरक्षा कार्यक्रमको कार्यान्वयनबारे प्रश्न उठेका थिए। घटनाबारे छानबिनसमेत अघि बढाइएको थियो।

बबिता प्रकरणमा आर्थिक कठिनाइ र उपचार प्रक्रियाको विषय उठेको थियो। इनरुवामा भने परिवारले कागजात नपुगेको भन्दै भर्ना नलिएको आरोप लगाएको छ। अस्पताल स्रोतले चाहिँ कम हेमोग्लोबिन र सम्भावित जोखिमका कारण रेफर गरिएको दाबी गरेको छ। दुवै घटनाको परिस्थिति फरक हुन सक्छ, तर प्रसूति व्यथामा अस्पताल पुगेकी महिलालाई तत्काल आवश्यक सेवा कसरी सुनिश्चित गरियो भन्ने प्रश्न दुवैमा महत्वपूर्ण छ।

उच्च जोखिमको प्रसूति केसलाई सुविधासम्पन्न अस्पतालमा रेफर गर्नु आफैंमा गलत होइन। तर रेफर गर्नुअघि बिरामीको अवस्था जाँचिएको थियो कि थिएन, आवश्यक प्रारम्भिक उपचार दिइयो कि दिइएन, परिवारलाई जोखिमबारे बुझाइयो कि बुझाइएन र सुरक्षित स्थानान्तरणको व्यवस्था मिलाइयो कि मिलाइएन भन्ने कुरा पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण हुन्छ।

इनरुवा अस्पतालमा चौविसै घण्टा आकस्मिक सेवा सञ्चालनमा छ। अस्पतालमा प्रसूति सेवा र आमा सुरक्षा कार्यक्रमसमेत रहेको विवरण छ। यस्तो सेवा सञ्चालनमा रहेको सरकारी अस्पतालमा प्रसव पीडामा पुगेकी महिलाको उपचार प्रक्रिया कसरी अघि बढ्यो भन्ने विषय अस्पताल प्रशासनले स्पष्ट पार्नुपर्छ।

सामाजिक सञ्जालमा भिडियो सार्वजनिक हुनु र घटना छानबिनबाट पुष्टि हुनु फरक कुरा हुन्। त्यसैले लालुको परिवारले लगाएको आरोप र अस्पताल स्रोतले दिएको स्पष्टीकरण दुवैलाई तथ्य, चिकित्सकीय अभिलेख र सम्बन्धित पक्षको आधिकारिक प्रतिक्रियाका आधारमा जाँच्न आवश्यक छ। तर एम्बुलेन्सभित्रै प्रसूति भएको घटनाले बिरामीको सुरक्षा र रेफरल प्रक्रियाबारे जवाफ खोज्नुपर्ने आवश्यकता भने स्पष्ट पारेको छ।

सप्तरीमा बबिता पासवान अस्पतालको गेटबाहिर सुत्केरी भइन्। सुनसरीमा लालु सदाले एम्बुलेन्सभित्रै बच्चा जन्माइन्। दुई घटना फरक जिल्लामा भए पनि दुवैले एउटै प्रश्न छाडेका छन—सरकारी अस्पतालमा प्रसूति सेवा उपलब्ध छ भन्ने कागजी व्यवस्था र प्रसव पीडामा पुगेकी महिलाले समयमै सुरक्षित उपचार पाउने वास्तविकताबीचको दूरी कहिले घट्ने?

बबिता प्रकरणपछि उठेका प्रश्नको जवाफ र सुधारको प्रभावकारी कार्यान्वयनबारे सार्वजनिक जानकारी आउन आवश्यक छ। इनरुवा अस्पतालको घटनामा पनि आरोपको निष्पक्ष छानबिन गरी उपचार, रेफरल र अस्पताल प्रशासनको भूमिकाबारे तथ्य सार्वजनिक गर्नुपर्छ। किनकि प्रसूति व्यथामा अस्पताल पुगेकी महिलाको सुरक्षा कुनै कागजात वा प्रशासनिक प्रक्रियाभन्दा कम महत्वको विषय होइन।