काठमाडौँ– पूर्वप्रधानन्यायाधीश चोलेन्द्रशमशेर जबराको सम्पत्ति तथा उनीसँग जोडिएका आर्थिक गतिविधिमाथिका सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभागको छानविनमा तानिएको छ। विभागको विशेष टोलीले बुधबार जबरासहित उनीसँग सम्बन्धित ६ जनाको घरमा एकैदिन खानतलासी गरेको हो।

विभागको टोलीले काठमाडौंको बाँसबारीस्थित जबराको निवाससहित अनुसन्धानसँग सम्बन्धित अन्य व्यक्तिका घरमा पनि पुगेर कागजात, विद्युतीय उपकरण तथा अनुसन्धानका लागि आवश्यक ठानिएका अन्य सामग्री नियन्त्रणमा लिएको स्रोतले जनाएको छ।

जबराको सम्पत्तिसँगै उनीसँग सम्पर्क र सम्बन्धमा रहेका व्यक्तिहरूको आर्थिक कारोबार, सम्पत्तिको स्रोत तथा विभिन्न समयमा भएका आर्थिक गतिविधिबारे समेत अनुसन्धान अघि बढाइएको विभाग स्रोतको भनाइ छ। खानतलासीका क्रममा संकलन गरिएका कागजात र विद्युतीय उपकरणबाट आर्थिक कारोबार तथा सम्पत्तिको स्रोतबारे थप प्रमाण खोजिनेछ।
जबराको निवासमा गरिएको खानतलासी भने यसअघि नै विभागले संकलन गरिसकेको विवरण र प्रमाणलाई थप व्यवस्थित गर्ने अनुसन्धान प्रक्रियाकै एउटा चरण भएको स्रोतको दाबी छ। अनुसन्धानका क्रममा विभिन्न माध्यमबाट प्राप्त उजुरी तथा सूचनालाई समेत आधार बनाइएको बताइएको छ।

जबरामाथिको अनुसन्धान पछिल्लो समय उनको सम्पत्तिमा मात्र सीमित नरही उनीसँग प्रत्यक्ष वा परोक्ष सम्पर्कमा रहेका व्यक्तिहरूको आर्थिक गतिविधितर्फ पनि विस्तार भएको देखिएको छ। विभागले सम्बन्धित व्यक्तिहरूको सम्पत्ति, कारोबार र जबरासँगको सम्बन्धबीच कुनै आर्थिक सम्बन्ध छ कि छैन भन्ने कोणबाट समेत विवरण परीक्षण गरिरहेको स्रोतले जनाएको छ।

जबरामाथि अनुसन्धान तीव्र हुनुअघि असोज १० गते राति काठमाडौं उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयको टोलीले उनलाई निवासबाट नियन्त्रणमा लिएको थियो। उनलाई करिब १२ घण्टा नियन्त्रणमा राखेर अनुसन्धान अघि बढाइएको थियो।

जबराको पक्राउसँगै झापाका इनम सापकोटाको गतिविधि र उनीसँगको सम्पर्कबारे पनि अनुसन्धान अघि बढेको थियो। सापकोटाले प्रहरीसमक्ष आफूलाई ‘चोलेन्द्रले युज गरेको’ बताएको स्रोतको दाबी छ। सापकोटाको दीपक भट्टसँग सम्पर्क देखिएपछि सर्वोच्च अदालतमा विचाराधीन मुद्दाहरूमा प्रभाव पार्ने प्रयास भएको हुन सक्ने आशंकामा समेत अनुसन्धान भएको बताइएको छ।

यही घटनाक्रमसँग जोडिएको संवेदनशील सूचना चुहावटको आरोपमा नेपाल प्रहरीका एआईजी वंशीधर दाहालमाथि पनि कारबाही भएको थियो। जबरा पक्राउ परेलगत्तै दाहाल टेकु पुगेको र झापाका सापकोटाको मोबाइलबाट संवेदनशील सूचना आदानप्रदान भएको विवरण भेटिएपछि गृह मन्त्रालयमा जानकारी गराइएको स्रोतको भनाइ छ। त्यसपछि दाहाललाई निलम्बन गरी घटनाबारे थप अनुसन्धान अघि बढाइएको थियो।

जबरासँग सम्बन्धित अनुसन्धानमा पूर्वउच्च अदालतका न्यायाधीश नवराज थपलियाको नाम पनि जोडिएको छ। थपलियालाई न्यायिक आचरण र कार्यसम्पादनसम्बन्धी गम्भीर प्रश्न उठेपछि १३ फागुन २०८० मा न्याय परिषद्को सिफारिसमा पदबाट हटाइएको थियो। उनीमाथि पदको दुरुपयोग गरेको, मुद्दा मिलाइदिने नाममा रकम मागेको तथा न्यायिक प्रक्रियामा बिचौलियाको भूमिका खेलेको लगायतका आरोपसमेत लागेका थिए।

न्याय परिषद्को अनुसन्धानका क्रममा थपलियाको जबराको इजलास तथा न्यायिक गतिविधिसँगको सम्बन्धबारे पनि प्रश्न उठेको थियो। यही कारण अहिले सम्पत्ति शुद्धीकरणसम्बन्धी अनुसन्धानमा उनको आर्थिक गतिविधि र जबरासँगको सम्बन्धसमेत अनुसन्धानको दायरामा परेको स्रोतको भनाइ छ।

नेपालको संविधानले उच्च अदालतका न्यायाधीशलाई खराब आचरण, इमानदारीसम्बन्धी गम्भीर प्रश्न, कार्यक्षमताको अभाव वा गम्भीर नैतिक उल्लंघनका आधारमा पदबाट हटाउन सकिने व्यवस्था गरेको छ। न्याय परिषद्लाई न्यायाधीशको आचरण तथा भ्रष्टाचारसम्बन्धी विषयमा अनुसन्धान गर्ने अधिकारसमेत छ।

जबरासँग जोडिएको अर्को नाम सर्वोच्च अदालतमा सूचना प्रविधिसम्बन्धी काम गरेका दीपक तिमल्सिनाको पनि हो। तिमल्सिना लामो समय सर्वोच्च अदालतसँग सम्बन्धित रहेर काम गरेका व्यक्ति हुन्। २०७८ सालमा तत्कालीन प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा नेतृत्वको सरकारमा जबराको कोटाबाट मन्त्री बन्न सक्ने व्यक्तिका रूपमा उनको नाम चर्चामा आएको थियो। यद्यपि उनी मन्त्री बनेनन् र पछि गजेन्द्रबहादुर हमाल उद्योगमन्त्री बनेका थिए।

न्यायालयसँग लामो समयदेखि सम्बन्धित रहेका व्यक्तिहरूको आर्थिक गतिविधि, सम्पत्ति र आपसी सम्पर्कबारे अनुसन्धान अघि बढेको सन्दर्भमा तिमल्सिनासँग सम्बन्धित विवरण पनि विभागले परीक्षण गरिरहेको स्रोतको भनाइ छ।

त्यसैगरी न्यायालयका मुद्दा तथा न्यायाधीशहरूसँग पहुँच राख्ने व्यक्तिका रूपमा चिनिएका नारायण दाहालको गतिविधिबारे पनि अनुसन्धान भइरहेको बताइएको छ। उनी वर्णन मासिकका प्रकाशक हुन्। विभिन्न समयमा न्यायाधीश तथा अदालतका मुद्दासँग सम्बन्धित गतिविधिमा उनको चासो र पहुँचबारे प्रश्न उठ्दै आएको स्रोतको दाबी छ।

जबराको सम्पत्ति अनुसन्धानका क्रममा उनका भाइ प्रभुशमशेर जबराको सम्पत्ति र बैंकिङ कारोबारसम्बन्धी विवरणसमेत अध्ययन गरिएको बताइएको छ। प्रभुशमशेरले खरिद गरेको जग्गा तथा लिएको ऋणसम्बन्धी विषयमा समेत अनुसन्धान भएको र त्यसबारे जबरासँग सोधपुछ गरिएको स्रोतको दाबी छ।

यस्तै, जबराका नजिकका व्यक्तिहरूसँग जोडिएका आर्थिक गतिविधिबारे उजुरी तथा सूचनाहरू विभागसम्म पुगेका थिए। ‘स्याउको बाकस’मार्फत रकम ओसारपसार हुने गरेको भन्ने दाबीसमेत उजुरीमा समेटिएको स्रोतको भनाइ छ। स्याउ राख्ने बाकस बलियो हुने भएकाले त्यसलाई रकम ओसारपसारका लागि प्रयोग गर्ने गरिएको भन्ने आरोप उजुरीमा उल्लेख भए पनि यसको स्वतन्त्र पुष्टि भइसकेको छैन।

विभागले यस्ता उजुरी र सूचनालाई अन्तिम प्रमाणका रूपमा नभई अनुसन्धानको आधारका रूपमा लिएर बैंकिङ कारोबार, सम्पत्तिको विवरण, विद्युतीय उपकरण तथा अन्य कागजातबाट तथ्य परीक्षण गरिरहेको बताइएको छ।

बुधबारको खानतलासीपछि अनुसन्धानमा संकलित सामग्रीको प्राविधिक तथा वित्तीय विश्लेषण गरिनेछ। त्यसबाट सम्बन्धित व्यक्तिहरूको सम्पत्तिको स्रोत, कारोबारको प्रकृति र उनीहरूबीचको आर्थिक सम्बन्धबारे थप तथ्य खुल्ने अपेक्षा गरिएको छ।

जबराको हकमा भने न्यायालयमा रहँदा भएका निर्णय, उनीसँग जोडिएका व्यक्ति तथा आर्थिक गतिविधि र पछिल्लो समय सार्वजनिक भएका उजुरी तथा सम्पत्तिसम्बन्धी सूचनालाई जोडेर अनुसन्धान अघि बढाइएको देखिन्छ। बुधबार चार जनाको घरमा एकैपटक गरिएको खानतलासीले अनुसन्धान अब जबराको व्यक्तिगत सम्पत्तिको विवरणबाट बाहिर निस्केर उनीसँग जोडिएको सम्भावित आर्थिक सञ्जालतर्फ समेत केन्द्रित भएको संकेत गरेको छ।

स्याउको बाकस र पैसालाई लिंक गर्दै खानतलासीको विषयलाई सटिक, आकर्षक, धारिलो, चोटिलो र क्याची शीर्षक