काठमाडौँ– प्रधानमन्त्री बालेन्द्र साह र राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछानेबीच बुधबार बूढानीलकण्ठस्थित लामिछाने निवासमा लामो छलफल भएको छ। सरकारका संवेदनशील निर्णय, नेपाल प्रहरीका महानिरीक्षक (आईजीपी) दानबहादुर कार्की, संघीय निजामती सेवा सम्बन्धी अध्यादेश, सांसद खगेन्द्र सुनारसँग जोडिएको विवाद र मन्त्रिपरिषद् पुनर्गठनका विषयमा दुई नेताबीच कुराकानी भएको स्रोतहरूले बताएका छन्।

भेटमा प्रधानमन्त्रीका मुख्य सल्लाहकार कुमार बेनसमेत सहभागी थिए। बुधबार बिहान करिब सवा १० बजे सुरु भएको छलफल पाँच घण्टाभन्दा लामो चलेको स्रोतको दाबी छ। दुवै पक्षले भेटका विषयमा औपचारिक विवरण सार्वजनिक गरेका छैनन्।

प्रधानमन्त्री र सत्तारूढ दलका सभापतिबीचको यो भेटलाई सामान्य राजनीतिक भेटघाटभन्दा बढी महत्वका साथ हेरिएको छ। कारण, छलफलमा उठेका विषयहरू सरकारको प्रशासनिक निर्णयदेखि पार्टीको आन्तरिक अनुशासन र प्रहरी नेतृत्वको भविष्यसम्म जोडिएका छन्। यद्यपि, यी विषयमा दुई नेताबीच अन्तिम सहमति भएको वा कुनै निर्णय लिइएको आधिकारिक पुष्टि भएको छैन।

सरकारले ल्याउने तयारी गरेको भनिएको अध्यादेश छलफलको प्रमुख विषयमध्ये एक रहेको स्रोतहरूको दाबी छ। विशेषगरी संघीय निजामती सेवा सम्बन्धी अध्यादेश ल्याउने विषयमा प्रधानमन्त्री साह र लामिछानेबीच धारणा आदानप्रदान भएको बताइएको छ।

प्रधानमन्त्रीले निजामती सेवासहित केही विषयमा अध्यादेश ल्याउने तयारीबारे जानकारी गराएको र लामिछानेले निजामती सेवा सम्बन्धी विधेयक संसद्मा दर्ता भइसकेको अवस्थामा अध्यादेश ल्याउनु उचित नहुने धारणा राखेको स्रोतको भनाइ छ। विधेयक संसद्को प्रक्रियामा रहेका बेला अध्यादेशमार्फत अघि बढ्नुको औचित्य, त्यसको आवश्यकता र संसदीय प्रक्रियासँगको सम्बन्धबारे दुई नेताबीच छलफल भएको बताइएको छ।

अध्यादेश ल्याउने विषयमा सहमति नबनेको अवस्थामा सरकारको आगामी विधायी कार्यसूची प्रभावित हुन सक्छ। तर छलफलपछि अध्यादेश रोक्ने, अघि बढाउने वा त्यसको स्वरूप परिवर्तन गर्ने निर्णय भएको विवरण सार्वजनिक भएको छैन।

भेटमा नेपाल प्रहरीका महानिरीक्षक दानबहादुर कार्कीको विषयले पनि स्थान पाएको स्रोतहरूले बताएका छन्। पछिल्लो समय कार्कीको भूमिकालाई लिएर सरकारभित्र असन्तुष्टि रहेको र उनलाई पदबाट हटाउने सम्भावनाबारे चर्चा भइरहेको विवरण सार्वजनिक भएका छन्। तर प्रधानमन्त्री वा गृह मन्त्रालयले कार्कीलाई हटाउने औपचारिक निर्णय गरेको पुष्टि छैन।

स्रोतहरूका अनुसार लामिछाने कार्कीलाई तत्काल हटाउन नहुने पक्षमा देखिएका छन् भने प्रधानमन्त्री साहनिकट पक्ष कार्कीप्रति असन्तुष्ट रहेको बताइएको छ। यस विषयमा लामिछानेले आफ्नो अडान राखेको र प्रधानमन्त्रीले पनि आफ्नो धारणा प्रस्तुत गरेको स्रोतको दाबी छ। दुवै नेताबीच मतभेद रहेको भनिए पनि त्यसको वास्तविक स्वरूप र निष्कर्षबारे आधिकारिक जानकारी आएको छैन।

कार्कीसँग सम्बन्धित प्रहरी पोशाक लगायतका विषयमा सिंहदरबारमा संसदीय उपसमितिको बैठक बोलाइएको छ। प्रहरी नेतृत्वसँग जोडिएका विषय संसदीय छलफलमा प्रवेश गरेपछि त्यसको राजनीतिक र प्रशासनिक प्रभावबारे चासो बढेको छ। तर कुनै एउटा विषयलाई आधार बनाएर कार्कीलाई हटाउने निर्णय भइसकेको भन्न सकिने अवस्था छैन।

यदि प्रहरी महानिरीक्षक परिवर्तन गर्ने विषय अघि बढ्यो भने नयाँ नेतृत्व कसलाई दिने भन्ने प्रश्नसमेत उठ्नेछ। स्रोतका अनुसार सम्भावित उत्तराधिकारीबारे प्रधानमन्त्री साह र लामिछानेबीच एकमत नरहेको दाबी गरिएको छ। तर सम्भावित नाम वा नियुक्तिसम्बन्धी कुनै आधिकारिक निर्णय सार्वजनिक भएको छैन।

भेटमा रास्वपा सांसद तथा केन्द्रीय सदस्य खगेन्द्र सुनारसँग जोडिएको विवादित अडियो प्रकरणबारे पनि छलफल भएको बताइएको छ। एक महिलालाई ज्यान मार्ने धम्कीसहित अश्लील गालीगलौज गरिएको अडियो सार्वजनिक भएपछि पार्टीले सुनारमाथि आन्तरिक अनुशासन तथा आचरणसम्बन्धी छानबिन गरिरहेको छ।

स्रोतका अनुसार लामिछानेले उक्त छानबिनपछि पार्टीले कसरी अघि बढ्ने र आवश्यक परे कानुनी वा अन्य कदम के हुन सक्छन् भन्ने विषयमा प्रधानमन्त्रीसँग परामर्श गरेका थिए। विवाद पार्टीका सांसदसँग जोडिएकाले यसको व्यवस्थापन राजनीतिक र कानुनी दुवै दृष्टिले संवेदनशील बनेको छ।

यद्यपि, अडियोको प्रामाणिकता, त्यसको पूर्ण सन्दर्भ र आरोपको कानुनी अवस्थाबारे सम्बन्धित निकायको आधिकारिक निष्कर्ष सार्वजनिक नभएसम्म आरोपलाई प्रमाणित तथ्यका रूपमा प्रस्तुत गर्न मिल्दैन। रास्वपाको आन्तरिक छानबिनको नतिजा र त्यसका आधारमा लिइने निर्णयबारे पनि औपचारिक विवरण आएको छैन।

मन्त्रिपरिषद् पुनर्गठनको विषय पनि भेटमा उठेको स्रोतको दाबी छ। लामिछानेले केही मन्त्री परिवर्तन गर्नुपर्ने प्रस्ताव प्रधानमन्त्रीसमक्ष राखेको बताइएको छ। प्रधानमन्त्री साह उक्त प्रस्तावप्रति सकारात्मक देखिएको भनिए पनि तत्कालै मन्त्रिपरिषद् हेरफेर गर्ने विषयमा सहमति नजुटेको स्रोतको भनाइ छ।

सरकार गठन भएको केही समयपछि मन्त्रीहरूको कार्यसम्पादन, सरकारी निर्णयको गति र पार्टी तथा सरकारबीचको समन्वयलाई लिएर समीक्षा भइरहेको विवरण यसअघि पनि सार्वजनिक भएका थिए। रास्वपाभित्रै सरकारको काम गर्ने शैली र केही मन्त्रीहरूको कार्यसम्पादनबारे असन्तुष्टि रहेको समाचार आएका छन्। तर यसपटकको भेटमा कुन मन्त्रीलाई हटाउने वा कसलाई नयाँ जिम्मेवारी दिने भन्ने विषयमा सहमति भएको आधिकारिक जानकारी छैन।

मन्त्रिपरिषद् पुनर्गठन प्रधानमन्त्रीको संवैधानिक अधिकारसँग सम्बन्धित विषय भए पनि सत्तारूढ दलको नेतृत्वसँगको राजनीतिक परामर्शले त्यसमा प्रभाव पार्न सक्छ। त्यसैले लामिछानेले मन्त्री परिवर्तनको प्रस्ताव राखेको दाबी सही ठहरिएमा यसले सरकार सञ्चालन र पार्टी नेतृत्वबीचको सम्बन्धबारे थप प्रश्न उठाउँछ। तर प्रस्ताव राखिनु र त्यसलाई निर्णयमा रूपान्तरण गर्नु फरक कुरा हुन्।

सरकारको समग्र कार्यसम्पादन र संसद् तथा पार्टीबाट प्राप्त सहयोगबारे पनि प्रधानमन्त्री साहले असन्तुष्टि व्यक्त गरेको उनीनिकट स्रोतको दाबी छ। प्रधानमन्त्री सभामुख डीपी अर्यालको भूमिकाप्रति समेत असन्तुष्ट रहेको विवरण आएको छ। तर यस विषयमा प्रधानमन्त्रीको औपचारिक धारणा सार्वजनिक भएको छैन।

रविको भारत भ्रमणबारे पनि छलफल भएको बताइएको छ। लामिछाने आइतबार मध्यराति एयर इन्डियाको जहाजबाट काठमाडौं फर्किएका थिए। उनले आफ्नो व्यक्तिगत प्रयोजनको भ्रमणमा भएका विषयबारे प्रधानमन्त्रीलाई जानकारी गराएको स्रोतको भनाइ छ। प्रधानमन्त्री साहले मंसिरको पहिलो साता नयाँ दिल्ली भ्रमण गर्ने तयारी गरिरहेको विवरण पनि सार्वजनिक भएको छ। पछिल्लो समय सरकारका केही मन्त्री र रास्वपा नेताहरूको भारत भ्रमणलाई लिएर कूटनीतिक तथा राजनीतिक वृत्तमा चासो बढेको छ।

तर लामिछानेको भ्रमणको उद्देश्य, त्यहाँ भएका भेटवार्ता वा प्रधानमन्त्रीसँग साझा गरिएको विवरणबारे दुवै पक्षबाट औपचारिक जानकारी सार्वजनिक गरिएको छैन। बुधबारको भेटपछि मन्त्रिपरिषद् बैठक बुधबारबाट बिहीबारका लागि सारिएको छ। संवेदनशील विषयमा साझा धारणा बनाउनुपर्ने भएकाले भेट लामो भएको र त्यसको असर बैठकको समयतालिकामा परेको हुन सक्ने स्रोतले बताएको छ।

बालेन्द्र साह र रवि लामिछानेबीच यसअघि पनि सरकारको कार्यसम्पादन र पार्टीका विषयमा लामो छलफल भएका थिए। यसअघि दुवै नेताबीच लगातार दुई दिन छलफल भएको र सरकार सञ्चालन, पार्टीभित्रको असन्तुष्टि तथा मन्त्रीहरूको कार्यसम्पादनबारे कुरा भएको थियो।