विराटनगर– ज्यान बचाउने नाममा गरिएको आपतकालीन शल्यक्रिया, तर त्यसपछि शरीरभित्रै छुटेको कपडाको टालो। संखुवासभा जिल्ला अस्पताल खाँदबारीमा भएको यो घटना अहिले स्वास्थ्य प्रणालीको लापरबाही र उपचार प्रक्रियामाथिको गम्भीर प्रश्न बनेको छ।

गत जेठ ११ गते खाँदबारी नगरपालिका–५ की सुत्केरी सबिता मगरको शल्यक्रिया गरी बच्चा जन्माइएको थियो। अत्यधिक रक्तश्राव भएपछि आमाको ज्यान जोगाउन तत्कालीन अवस्थामा उनलाई सेनाको हेलिकप्टरमार्फत काठमाडौँ रिफर गरिएको थियो। तर उपचार प्रक्रियाको यही संवेदनशील मोडमा भएको एक त्रुटिले पछि ठूलो संकट निम्त्याएको खुलेको छ। सुत्केरीको पेटभित्र कपडाको टालो छुटेको थियो।

परिवारका अनुसार काठमाडौँको पाटन अस्पतालमा उपचारपछि अवस्था सामान्य हुँदै गए पनि पुनः ज्वरो आउन थालेपछि थप जाँच गरिएको थियो। जेठ २२ गते गरिएको सिटी स्क्यानले पेटभित्र अनौठो वस्तु देखाएपछि वास्तविकता बाहिर आएको हो। त्यसपछि जेठ २४ गते पुनः शल्यक्रिया गरेर पेटभित्र रहेको कपडाको टालो निकालिएको हो।

शल्यक्रियापछि सुरुमा सामान्य देखिएको स्वास्थ्य अवस्थाले १५ दिनभित्रै फेरि गम्भीर मोड लिँदा परिवार झनै आश्चर्य र आक्रोशित बनेको छ। उनीहरूको आरोप छ—रिफर गर्दा समेत पेटभित्र कपडा रहेको विषय न उल्लेख गरिएको थियो, न कुनै जानकारी दिइएको थियो।

पीडितका श्रीमान् सविन मगरका अनुसार रेफरल कागजातमा पनि यस्तो संवेदनशील विषय उल्लेख गरिएको थिएन। ‘हामीलाई काठमाडौंका स्वास्थ्यकर्मीले समेत केही बताएनन्,’ उनले भने, ‘पछि मात्र रिपोर्टमा पेटभित्र कपडा रहेको थाहा भयो।’

यस घटनापछि पीडित परिवारले जिल्ला प्रशासन कार्यालय, जिल्ला अस्पताल र खाँदबारी नगरपालिकामा संयुक्त रूपमा ज्ञापनपत्र बुझाउँदै दोषी स्वास्थ्यकर्मीमाथि छानबिन र कानुनी कारबाहीको माग गरेका छन्। साथै, उपचार खर्च मात्र होइन, मानसिक र शारीरिक क्षतिको समेत उचित क्षतिपूर्ति दिनुपर्ने उनीहरूको माग छ।

घटनाले स्थानीय स्वास्थ्य प्रणालीको आपतकालीन शल्यक्रिया व्यवस्थापन, रेफरल प्रक्रिया र पोस्ट–अपरेटिभ सेफ्टी प्रोटोकलमाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ। सामान्य रक्तश्राव नियन्त्रणका क्रममा प्रयोग गरिएको कपडा शरीरभित्रै छुट्नु जस्तो घटना चिकित्सकीय दृष्टिले अत्यन्त संवेदनशील र जोखिमपूर्ण मानिन्छ।

यता जिल्ला अस्पताल खाँदबारीका निमित्त मेडिकल सुपरिटेण्डेन्ट डा. सन्तोष देवले घटनाप्रति दुःख व्यक्त गर्दै रक्तश्राव नियन्त्रण गर्न आपतकालीन अवस्थामा कपडा प्रयोग गरिएको स्वीकार गरेका छन्। उनका अनुसार आमाको ज्यान बचाउन तत्कालीन निर्णय गरिएको थियो र सोही अवस्थामै हेलिकप्टरमार्फत काठमाडौँ पठाइएको हो।

तर उपचारका क्रममा गरिएको यस्तो आपतकालीन व्यवस्थापनले पछि गम्भीर परिणाम दिएको तथ्यले अस्पतालको जिम्मेवारी, रेकर्ड व्यवस्थापन र बिरामी ट्रान्सफर प्रक्रियामाथि प्रश्न उठाएको छ।

अहिले पीडित परिवार न्याय र जवाफदेहिताको माग गर्दै सडकदेखि प्रशासनसम्म पुगेका छन्। उनीहरूको प्रश्न एउटै छ—ज्यान बचाउने उपचारपछि शरीरभित्रै किन अर्को पीडा छोडियो ?