काठमाडौँ– बंगलादेशको अन्तरिम सरकारका पूर्वप्रमुख सल्लाहकार मुहम्मद युनुसले अमेरिकाको न्युयोर्कस्थित जोन एफ केनेडी अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा विरोध र नाराबाजीको सामना गर्नुपरेको छ। बंगलादेशी आप्रवासीहरूको एउटा समूहले उनलाई ‘आतंकवादी’ भन्दै देशको लोकतन्त्र ध्वस्त पारेको, हजारौँ मानिसको मृत्यु र प्रहरीको हत्याका लागि जिम्मेवार रहेको आरोप लगाएको छ।

अक्टोबर १२ मा कतारको दोहाबाट कतार एयरवेजको उडानमार्फत न्युयोर्क पुगेका युनुस विमानस्थलको टर्मिनल ८ बाट ह्विलचेयरमा बाहिरिँदै गर्दा प्रदर्शनकारीले घेरेर नाराबाजी गरेका थिए। सामाजिक सञ्जालमा फैलिएको भिडियोमा एक व्यक्तिले युनुसलाई लक्षित गर्दै ‘तपाईं आतंकवादी हुनुहुन्छ, यहाँ किन आउनुभयो? तपाईंले मेरो देशको लोकतन्त्र ध्वस्त पार्नुभयो’ भन्दै आक्रोश पोखेको सुनिन्छ।

अर्का प्रदर्शनकारीले पनि बंगलादेशमा हजारौँ मानिसको हत्या भएको आरोप लगाउँदै युनुसलाई ‘फिर्ता जाऊ’ भन्दै नारा लगाएका थिए। उनीहरूले युनुसको नेतृत्वमा ठूलो संख्यामा मानिस पक्राउ परेको र हजारौँ प्रहरीको ज्यान गएको दाबीसमेत गरेका छन्।

बंगलादेशी सञ्चारमाध्यमका अनुसार, प्रदर्शनकारीले घेरेपछि युनुस र उनीसँग रहेकी लमिया मोर्शेद केही समयका लागि विमानस्थलको टर्मिनलभित्र फर्किएका थिए। त्यसपछि सुरक्षा अधिकारी र सहयोगीहरूले उनलाई त्यहाँबाट बाहिर निकालेका थिए।

घटनामा युनुसलाई कुनै चोटपटक नलागेको उनीसँग रहेकी मोर्शेदले सामाजिक सञ्जालमार्फत जानकारी दिएकी छन्। उनले घटनाअघि युनुससँग खिचिएका तस्बिर सार्वजनिक गर्दै उनी सुरक्षित रहेको बताएकी हुन्।

विदेशी भूमिमा युनुसमाथि भएको दुव्र्यवहारप्रति बंगलादेश सरकारले आपत्ति जनाएको छ। बंगलादेशको विदेश मन्त्रालयले मंगलबार जारी गरेको वक्तव्यमा प्रतिबन्धित राजनीतिक संगठन अवामी लिगसँग सम्बन्धित रहेको आशंका गरिएका व्यक्तिहरू घटनामा संलग्न रहेको उल्लेख गरेको छ।

मन्त्रालयले न्युयोर्कस्थित बंगलादेशी कूटनीतिक नियोगलाई स्थानीय कानुन कार्यान्वयन गर्ने निकायसँग समन्वय गरी संलग्न व्यक्तिहरूको पहिचान र उपयुक्त कानुनी कारबाहीका लागि पहल गर्न आग्रह गरेको छ।

बंगलादेशका प्रधानमन्त्रीका सूचना सल्लाहकार जाहेद उर रहमानले पनि घटनालाई सरकारले गम्भीर रूपमा लिएको बताएका छन्। उनले संलग्न व्यक्तिहरूमाथि कानुनी तथा प्रशासनिक कारबाही गरिने बताएका छन्।

बंगलादेशी सञ्चारमाध्यमका अनुसार, घटनामा अवामी लिगका केही नेता तथा कार्यकर्ता संलग्न रहेको आरोप लगाइएको छ। यद्यपि घटनामा सहभागी सबै व्यक्तिको पहिचान र उनीहरूको राजनीतिक आबद्धता स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि भइसकेको छैन।

नोबेल शान्ति पुरस्कार विजेता युनुसले सन् २०२४ अगस्टमा शेख हसिनाको सरकार सत्ताच्युत भएपछि बंगलादेशको अन्तरिम सरकारको नेतृत्व सम्हालेका थिए। विद्यार्थी आन्दोलन र व्यापक जनप्रदर्शनपछि बनेको अन्तरिम सरकारको प्रमुख जिम्मेवारी राजनीतिक स्थिरता कायम गर्नु, राज्यका संस्थाहरूमा सुधार गर्नु र लोकतान्त्रिक प्रक्रियालाई पुनःस्थापित गर्नु थियो।

तर उनको नेतृत्वको सरकार पनि विवादमुक्त रहन सकेन। राजनीतिक प्रतिशोध, मनपरी गिरफ्तारी, अल्पसंख्यक समुदायमाथि आक्रमण, राजनीतिक कार्यकर्ता तथा अन्य व्यक्तिलाई लामो समय हिरासतमा राखिएको र सरकारी संस्थाहरूको राजनीतिकरण भएको जस्ता आरोप सरकारमाथि लाग्दै आएका थिए।

सरकारका आलोचकहरूले निर्वाचित जनप्रतिनिधिको प्रत्यक्ष जवाफदेहिताबिनै निर्णय प्रक्रिया अघि बढेको र अनौपचारिक सल्लाहकार समूहको प्रभाव बढेको आरोप लगाएका थिए। सरकारी निकायमा राजनीतिक संरक्षणवाद र भ्रष्टाचार बढेको दाबी पनि उनीहरूले गरेका थिए।

यद्यपि यी आरोपहरूलाई एउटै निष्कर्षमा जोडेर युनुस नै हजारौँ मानिसको मृत्यु वा प्रहरी हत्याका लागि जिम्मेवार रहेको ठहर गर्न मिल्दैन। त्यस्ता गम्भीर आरोप पुष्टि गर्न घटनागत प्रमाण, अनुसन्धान र कानुनी निष्कर्ष आवश्यक हुन्छ।

अन्तरिम सरकारको कार्यकालमा पक्राउ परेका, औपचारिक अभियोग लागेका वा मुद्दा चलाइएका व्यक्तिहरूको संख्याबारे सार्वजनिक अभिलेख अपूर्ण रहेको भन्दै बंगलादेशी सञ्चारमाध्यममा पनि प्रश्न उठाइएको छ। तर विमानस्थलमा प्रदर्शनकारीले दाबी गरेको पक्राउ र मृत्युको संख्यालाई स्वतन्त्र प्रमाणबिना स्थापित तथ्यका रूपमा लिन सकिँदैन।

न्युयोर्क विमानस्थलको घटनाले बंगलादेशको सत्ता परिवर्तनपछि पनि राजनीतिक ध्रुवीकरण र असन्तुष्टि विदेशमा रहेका बंगलादेशी समुदायसम्म फैलिएको देखाएको छ। युनुसको नेतृत्वलाई समर्थन गर्ने र विरोध गर्ने पक्षबीचको मतभेद अब सार्वजनिक स्थलमा समेत देखिन थालेको छ।

तर राजनीतिक असन्तुष्टि व्यक्त गर्नु र कसैलाई घेरेर दुव्र्यवहार गर्नु फरक विषय हुन्। सरकारको कामकारबाहीमाथि प्रश्न उठाउन, आरोप लगाउन र जवाफदेहिता माग्न सकिन्छ। तर प्रदर्शनकारीले लगाएका आरोप आफैँमा दोष प्रमाणित गर्ने आधार होइनन्।

युनुसमाथि विमानस्थलमा लगाइएका आरोपहरूको सत्यता, घटनामा संलग्न व्यक्तिहरूको पहिचान र त्यसपछि अघि बढाइने कानुनी प्रक्रियाले यस घटनाको थप पक्ष स्पष्ट पार्नेछ।